/p0001.djvu

			P rO
rart1 RO 
W()j u IrtS.ty tu c.:j O na ll1e
o 
??M
1I.. 


1I1:MIW.1I7rt'I1 ??1 illllaj 11111111"'" II 
.....11 I.: 1I::z1. II uw '!I 


Obszary zarzadzania oraz wskazniki opisowe 
w metodzie rozwoju instytucjonalnego 


Dokument przygotowany w ramach projektu "Program Rozwoju Instytucjonalnego", 
realizowanego przez Konsorcjum Canadian Urban Institute 
oraz Malopolskiej Szkoly Administracji Publicznej Akademii Ekonomicznej w Krakowie 


Autorzy: 
Marcin Zawicki (redakcja) 
Stanislaw Mazur 
Aleksander Marcinkowski 
Krzysztof Pakonski 
Andrzej Kozina 
Leszek Koziol 
Wieslaw Wankowicz 
Jaroslaw G??rniak 
Tadeusz Markowski 
Witold Sartorius 


Redakcja techniczna: Marcin Kukielka 


21 grudnia 2002
		

/p0002.djvu

			OBSZARY ZARZADZANIA (RAZ WSKAZNIKI OPISOW E W METODZIE ROZWOJU INSTYTUCJONALNEGO 


Spis tresci 


1. 
l:L. fl
I'()fl]rLl............................................... ............................................................................
 


2. OBSZ
flY Z
flZ
DZ
N/
 ()fl
Z WSK
ZNIKI ()I'IS()Wl: .................................................................4 
2.1. Zarzadzanie strategiczne i zarzadzanie finansowe......................................................... 4 
2.1.1. Definicja podobszaru zarzadzanie strategiczne........................................................ 4 
2.1.2. Zarys sytuacji w jednostkach administracji publicznej w Polsce w pod obszarze 
zarzadzanie strategiczne................................................................................................. 4 
2.1.3. Wskazniki opisowe w podobszarze zarzadzanie strategiczne.................................... 5 
2.1.4. Definicja pod obszaru zarzadzanie finansowe........................................................... 5 
2.1 .5. Zarys sytuacji w jednostkach administracji publicznej w Polsce w podobszarze 
zarzadzanie finansowe.................................................................................................... 5 
2.1.6. Wskazniki opisowe w podobszarze zarzadzanie finansowe....................................... 6 


2.2. Organizacja i funkcjonowanie urzedu ............................................................................ 7 


2.2.1. Definicja obszaru organizacja i funkcjonowanie urzedu ............................................. 7 
2.2.2. Zarys sytuacji w jednostkach administracji publicznej w Polsce w obszarze 
organizacja i funkcjonowanie urzedu................................................................................. 8 
2.2.3. Wskazniki opisowe w obszarze organizacja i funkcjonowanie urzedu ........................ 8 


2.3. Zarzadzan ie kad ram i ...................................................................................................... 9 


2.3.1. Definicja obszaru zarzadzanie kadrami.................................................................... 9 
2.3.2. Zarys sytuacji w jednostkach administracji publicznej w Polsce w obszarze 
zarzadzanie kadrami........................................................................................................ 9 
2.3.3. Wskazniki opisowe w obszarze zarzadzanie kadrami............................................. 10 


2.4. Uslugi publiczne, w tym komunalne............................................................................. 11 


2.4.1. Definicja obszaru uslugi publiczne, w tym komunalne .............................................11 
2.4.2. Zarys sytuacji w jednostkach administracji publicznej w Polsce w obszarze 
uslugi publiczne, w tym komunalne................................................................................. 11 
2.4.3. Wskazniki opisowe w obszarze uslugi publiczne, w tym komunalne......................... 12 
2.5. Partycypacja spoleczna i stymulowanie rozwoju spolecznego.................................... 13 
2.5.1. Definicja obszaru partycypacja spoleczna i stymulowanie rozwoju spolecznego ....... 13 
2.5.2. Zarys sytuacji w jednostkach administracji publicznej w Polsce w obszarze 
partycypacja spoleczna i stymulowanie rozwoju spolecznego. .......................................... 14 
2.5.3. Wskazniki opisowe w obszarze partycypacja spoleczna i stymulowanie rozwoju 
spolecznego.................................................................................................................. 14 
2.6. Stymu lowan ie rozwoju gospodarczego........................................................................ 16 
2.6.1 Definicja obszaru stymulowanie rozwoju gospodarczego .........................................16 
2.6.2. Zarys sytuacji w jednostkach administracji publicznej w Polsce w obszarze 
stymulowanie rozwoju gospodarczego............................................................................ 16 
2.6.3. Wskazniki opisowe w obszarze stymulowanie rozwoju gospodarczego.................... 16 


2.7. Za rza d za n i e pro je kta m i ................................................................................................ 17 


2.7. 1. Defi n icja obszaru zarzadzanie pro jektam i .............................................................. 17 
2.7.2. Zarys sytuacji w jednostkach administracji publicznej w Polsce w obszarze 
zarzadzanie projektami.................................................................................................. 17 
2.7.3. Wskazniki opisowe w obszarze zarzadzanie projektami.......................................... 18 
2.8. Wsp??lpraca miedzy jednostkami samorzadu terytorialnego ........................................ 18 
2.8.1. Definicja obszaru wsp??lpraca miedzy jednostkami samorzadu terytorialnego........... 18 
2.8.2. Zarys sytuacji w jednostkach administracji publicznej w Polsce w obszarze 
wsp??lpraca miedzy jednostkami samorzadu terytorialnego............................................... 19 
2.8.3. Wskazniki opisowe w obszarze wsp??lpraca miedzy jednostkami samorzadu 
terytorialnego................................................................................................................ 19 
2.9. Etyka i zapobieganie zjawiskom korupcji ..................................................................... 19 
2.9.1. Definicja obszaru etyka i zapobieganie zjawiskom korupcji .....................................19 
2.9.2. Zarys sytuacji w jednostkach administracji publicznej w Polsce w obszarze 
etyka i zapobieganie zjawiskom korupcji......................................................................... 20 
2.9.3. Wskazniki opisowe w obszarze etyka i zapobieganie zjawiskom korupcji................. 20 


-2-
		

/p0003.djvu

			OBSZARY ZARZADZANIA (RAZ WSKAZNIKI OPISOW E W METODZIE ROZWOJU INSTYTUCJONALNEGO 


1 . CEL RAPORTU 


Opracowanie "Obszary zarzadzania oraz wskazniki opisowe w metodzie rozwoju instytucjonalnego" prezentuje 
rozumienie obszar??w zarzadzania, stanowiacych zakres merytoryczny Programu Rozwoju Instytucjonalnego oraz 
ramowy zakres wskaznik??w opisowych, stopniowalnych, sluzacych ocenie poziomu rozwoju instytucjonalnego, 
przygotowanych dla kazdego obszaru zarzadzania. 


W raporcie zostaly om??wione wskazniki opisowe, stopniowalne obrazujace stadia rozwoju 
instytucjonalnego gminy. 


W celu przygotowania raportu zostaly wykorzystane dotychczasowe produkty, powstale w ramach PRl, tj.: 
1 . "Raport wstepny na temat najlepszych praktyk", opracowany na poczatku realizacji Programu Rozwoju 
Instytucjonalnego (pazdziernik 2001 r.). 
2. Raporty na temat przeprowadzania analizy instytucjonalnej, przygotowane w okresie pazdziernik 2001 - 
lipiec 2002. 
3. Raport "Analiza instytucjonalna gminy", przygotowany w grudniu 2002 roku 
oraz doswiadczenia uzyskane w trakcie przeprowadzenia analizy instytucjonalnej 24 gmin, 3 powiat??w, 3 
urzed??w marszalkowskich oraz 3 urzed??w wojew??dzkich, w okresie styczen - kwiecien 2001. 


Raport zostal przygotowany w identycznym dla kazdego obszaru zarzadzania ukladzie, tj.: 
1 . Definicje obszar??w zarzadzania. 
2. Zarys sytuacji w jednostkach administracji publicznej w Polsce w obszarze zarzadzania. 
3. Wskazniki opisowe w obszarze zarzadzania. 


-3-
		

/p0004.djvu

			OBSZARY ZARZADZANIA (RAZ WSKAZNIKI OPISOW E W METODZIE ROZWOJU INSTYTUCJONALNEGO 


2. OBSZARY ZARZADZANIA ORAZ WSKAZNIKI OPISOWE 


2.1. Zarzadzanie strategiczne i zarzadzanie finansowe 


2.1.1. Definicja podobszaru zarzadzanie strategiczne 


Zarzadzanie strategiczne rozumiane jest jako sztuka budowania urzeczywistniania strategii jednostki 
administracji publicznej. Sekwencje dzialania strategicznego to: 
?? sformulowanie wizji 1 rozwoju danej jednostki; 
?? zadeklarowanie misj
 jednostki w procesie realizacji tej wizji rozwoju; 
?? przeksztalcenie wizji w cele dzialania (og??lne i szczeg??lowe); 
?? wskazanie sposob??w dzialania (plan??w operacyjnych); 
?? realizowanie strategii w spos??b skuteczny i efektywny; 
?? monitoring oraz ocena rezultat??w i przebiegu realizacji strategii oraz plan??w operacyjnych; 
?? aktualizowanie strategii. 


2.1.2. Zarys sytuacji w jednostkach administracji publicznej w Polsce w podobszarze zarzadzanie 
strategiczne 


Mysienie w kategoriach zarzadzania strategicznego i stosowanie jego instrument??w wciaz nie naleza do kanonu 
dzialania jednostek administracji publicznej w Polsce. Podstawowa trudnosc w budowania "klimatu" dla dzialan 
strategicznych wynika z mentalnosci i nawyk??w reprezentant??w wladz lokalnych oraz szeregowego personelu 
instytucji. W spolecznym wyobrazeniu w??jta czy starosty pojawiaja sie wprawdzie echa tradycji, zgodnie z kt??ra 
wszystkie te osoby winny byc "dobrymi gospodarzami" w odpowiednich dla nich obszarach dzialania, jednak 
wyobrazenia te nie zawsze skupiaja sie na tresciach pelnionych obowiazk??w i specyficznych, zwiazanych z tym 
umiejetnosciach zarzadzania. Pojecie "zarzadzanie" z trudem toruje sobie droge w instytucjach publicznych, jest 
kojarzone gl??wnie ze sfera gospodarki i przedsiebiorstwami. Istnieje niebezpieczenstwo, ze strategia zostanie 
uznana za koniecznosc wynikajaca z przejsciowej "mody" i/lub formalny wym??g, nie wnoszacy istotnych zmian w 
dotychczasowej praktyce funkcjonowania analizowanych instytucji. 


Drugi problem wiaze sie z umiejetnosciami zarzadzania strategicznego, w szczeg??lnosci zdolnosci do 
przekladania cel??w strategicznych na zadania operacyjne, a w dalszej kolejnosci realizacji tych zadan, 
monitorowania ich wykonania oraz oceny zrealizowanych zadan pod katem osiagania cel??w strategicznych. Ten 
zlozony problem dotyczy wielu jednostek administracji publicznej, w tym r??wniez tych, kt??re dysponuja formalnie 
przyjetymi strategiami rozwoju. 


Trzeci problem wiaze sie z poziomem aktywnosci obywateli, ich wiedzy o samorzadzie i jego zadaniach oraz z 
ich oczekiwaniami wobec niego. Zarzadzanie strategiczne w warunkach polskich wciaz pozostaje dziedzina w 
zbyt malym stopniu wykorzystujaca potencjallokalnych i regionalnych spolecznosci. 


1 Wizja to opracowany w spolecznosci lokalnej (tzn. przy wsp??ludziale mieszkanc??w, ich reprezentant??w) obraz przyszlego 
stanu tej spolecznosci - gminy, powiatu, wojew??dztwa. Jest ona wyobrazeniem pozadanej przyszlosci. Winna zawierac 
syntetyczna werbalizacje dazen i aspiracji spolecznosci lokalnej. 
2 Misja - opisuje mandat danej jednostki administracji publicznej do realizacji jej wizji rozwoju oraz nadrzedne wartosci 
(zasady), jakimi ta jednostka i jej pracownicy beda sie kierowac podejmujac dzialania na rzecz realizacji wizji. 


-4-
		

/p0005.djvu

			OBSZARY ZARZADZANIA (RAZ WSKAZNIKI OPISOW E W METODZIE ROZWOJU INSTYTUCJONALNEGO 


2.1.3. Wskazniki opisowe w podobszarze zarzadzanie strategiczne 


W kontekscie przytoczonej definicji oraz zarysu sytuacji w jednostkach administracji publicznej w podobszarze 
zarzadzanie strategiczne, w Programie Rozwoju Instytucjonalnego w celu dokonania analizy instytucjonalnej 
zostal sformulowany jeden wskaznik opisowy: 


1. Planowanie strategiczne 


Przedmiotem analizy w ramach wskaznika planowanie strategiczne sa cztery kluczowe dla tej problematyki 
zagadnienia: 
?? posiadanie i jakosc planu strategicznego; 
?? zakres uczestnictwa spolecznego w przygotowaniu planu strategicznego; 
?? istnienie i jakosc plan??w operacyjnych do strategii; 
?? procedury monitorowania i aktualizacji strategii. 


Modelowy poziom rozwoju instytucjonalnego jednostki administracji publicznej w zakresie planowania 
strategicznego przedstawia sie nastepujaco: 


Istnieje strategia rozwoju jednostki samorzadu terytorialnego, przygotowana przy udziale partner??w spolecznych 
oraz przedstawicieli podmiot??w gospodarczych. Istnieja plany operacyjne dla wszystkich cel??w przyjetych w 
strategii oraz zadania zawarte w planach sa realizowane. Prowadzony jest monitoring i ocena realizacji strategii 
oraz dokonuje sie jej okresowej aktualizacji. 


2.1.4. Definicja podobszaru zarzadzanie finansowe 


Zarzadzanie finansowe to perspektywiczne i biezace zapewnienie srodk??w, pozwalajace skutecznie 
ekonomicznie realizowac zamierzenia wynikajace ze strategii jednostki poprzez: 
1. Wyznaczanie zakresu mozliwosci finansowych w perspektywie wieloletniej. 
2. Okreslanie standard??w przygotowywania program??w i zadan do finansowania, z uwzglednieniem sposob??w 
ich pomiaru. 
3. Zestawianie wieloletnich i rocznych plan??w jako sumy projekt??w i zadan bilansujacych sie z mozliwosciami 
finansowania. 
4. Powiazanie srodk??w z celami na kazdym z etap??w projektu (planowanie, monitorowanie, sprawozdawczosc, 
ewaluacja). 
5. Gromadzenie danych dla monitorowania postepu i dokonywania ewaluacji zadan i program??w tak aby: 
?? uzyskac zakladany standard uslug i zapewnic odpowiedni poziom infrastruktury koniecznej dla ich 
swiadczenia, 
?? zapewnic realizacje cel??w rozwojowych zgodnie z priorytetami zapisanymi w strategii, 
?? uzyskac wysoka skutecznosc (wlasciwe zdefiniowanie potrzeb odbiorcy uslugi oraz zapewnienie Jej 
wlasciwej jakosci) i odpowiednia efektywnosc kosztowa dzialan. 


2.1.5. Zarys sytuacji w jednostkach administracji publicznej w Polsce w podobszarze zarzadzanie 
finansowe 


Sytuacja w zakresie zarzadzania finansowego jest bardzo zr??znicowana. Istnieje szereg gmin zaawansowanych 
w udoskonalaniu technik i narzedzi zarzadzania fi nansowego. Wciaz jednak wiele z nich powiela stare 
przyzwyczajenia, co stanowi istotna bariere w realizacji strategii, nawet jesli zostala ona poprawnie 
przygotowana. 


W wielu gminach budzet konstruowany jest na podstawie planu wydatk??w i przewidywanego wykonania w roku 
biezacym, powielajac udzialy procentowe w poszczeg??lnych dzialach i rozdzialach klasyfikacji budzetowej. 
Korekty na rzecz poszczeg??lnych dysponent??w dokonywane sa gl??wnie wskutek ocen intuicyjnych i nacisk??w 


-5-
		

/p0006.djvu

			OBSZARY ZARZADZANIA (RAZ WSKAZNIKI OPISOW E W METODZIE ROZWOJU INSTYTUCJONALNEGO 


politycznych. Otrzymanie dodatkowych srodk??w nie obliguje do uzyskania okreslonych efekt??w, a jedynie do 
wydania przydzielonych srodk??w na okreslony cel. W gminach tych brak zwykle dlugoterminowych plan??w 
inwestycyjnych. Czasem istnieje tylko jednostronicowa prezentacja dochod??w, wydatk??w i zadluzenia w 
prognozie kilkuletniej. 


Pomimo og??lnie niskiego stopnia innowacyjnosci gmin w zakresie zarzadzania finansowego wzrasta jednak 
liczba tych, kt??re pomyslnie wdrozyly nowoczesne narzedzia zarzadzania finansowego i skutecznie je stosuja. W 
okolo 50 gminach istnieja procedury przygotowania budzetu zadaniowego. W wielu z nich trwaja prace nad 
przygotowaniem wieloletnich plan??w inwestycyjnych. 


2.1.6. Wskazniki opisowe w podobszarze zarzadzanie finansowe 


W kontekscie przytoczonej definicji oraz za rysu sytuacji w jednostkach administracji publicznej w podobszarze 
zarzadzanie finansowe w Programie Rozwoju Instytucjonalnego w celu dokonania analizy instytucjonalnej zostaly 
sformulowane trzy wskazniki opisowe: 


1. Perspektywiczna ocena sytuacji finansowej 
2. Wieloletnie planowanie inwestycyjne 
3. Roczne planowanie finansowe, monitorowanie i oceny wykonania plan??w 


Zakres przedmiotowy wskaznika pt. perspektywiczna ocena sytuacji finansowej obejmuje: 
?? procedury przygotowania prognoz, 
?? prognozy dochod??w, 
?? prognozy wyd atk??w, 
?? prognozy wielkosci zadluzenia, 
?? wielkosc srodk??w inwestycyjnych w latach objetym planem, 
?? procedure przygotowania wieloletniego planu finansowego, 
?? procedure aktualizacji planu. 


Modelowy poziom rozwoju instytucjonalnego jednostki administracji public2??1ej w zakresie perspektywicznej 
oceny sytuacji finansowej przedstawia sie nastepujaco: 


Istnieje Wieloletni Plan Finansowy, przygotowany w perspektywie obejmujacej caly okres splaty istniejacych i 
planowanych do zaciagniecia zobowiazan, kt??ry w ramach wydatk??w operacyjnych wyodrebnia wydatki na 
utrzymanie majatku i drobne remonty od wydatk??w zwiazanych ze swiadczeniem uslug. Sformulowano procedure 
okreslajaca zasady i terminy corocznej aktualizacji Wieloletniego Planu Finansowego. W celu przygotowania, 
aktualizacji i prezentacji Wieloletniego Planu Finansowego stosuje sie narzedzie informatyczne. 


Zakres przedmiotowy wskaznika pt. wieloletnie planowanie inwestycyjne obejmuje: 
?? procedure przygotowania wieloletniego planu inwestycyjnego, 
?? przygotowanie listy zadan inwestycyjnych przewidzianych do realizacji, 
?? harmonogram rzeczowy i schemat finansowania zadan inwestycyjnych w rozbiciu na poszczeg??lne lata 
planu, 
?? kryteria i metode wyboru zadan inwestycyjnych, 
?? procedure przygotowania wieloletniego planu inwestycyjnego, 
?? procedure aktualizacji planu. 


-6-
		

/p0007.djvu

			OBSZARY ZARZADZANIA (RAZ WSKAZNIKI OPISOW E W METODZIE ROZWOJU INSTYTUCJONALNEGO 


Modelowy poziom rozwoju instytucjonalnego jednostki administracji publicznej w zakresie wieloletniego 
planowania inwestycyjnego przedstawia sie jak nizej: 


Istnieje Wieloletni Plan Finansowy, obejmujacy zadania przewidziane do realizacji w okresie dluzszym niz 3 lata 
oraz uwzgledniajacy zewnetrzne zr??dla finansowania. W celu przygotowania planu stosuje sie formularze 
wniosku inwestycyjnego. Partnerzy spoleczni uczestnicza w przygotowaniu kryteri??w wyboru inwestycji oraz w 
wyborze priorytet??w inwestycyjnych. Zostaly sformulowane plany finansowo-rzeczowe, okreslajace zwiazek 
wydatk??w z uzyskanymi efektami w kazdym roku objetym planem. Istnieje i jest stosowana procedura corocznej 
aktualizacji Wieloletniego Planu Finansowego. 


Zakres przedmiotowy wskaznika pt. roczne planowanie finansowe, monitorowanie i oceny wykonania 
plan??w obejmuje: 
?? zasady przygotowania plan??w w formie rzeczowo-finansowej, 
?? procedure przygotowania budzetu zadaniowego, 
?? zakres wydatk??w objetych budzetem zadaniowym, 
?? procedure rozliczania koszt??w posrednich, 
?? oceny wykonanych zadan przy uzyciu wskaznik??w efektywnosci i skutecznosci. 


Modelowy poziom rozwoju instytucjonalnego jednostki administracji publicznej w zakresie rocznego planowania 
finansowego, monitorowania i oceny wykonania plan??w przedstawia sie nastepujaco: 


Istnieje budzet w ukladzie zadan, przygotowany dla wszystkich wydatk??w biezacych. Zostala sformulowana 
szczeg??lowa procedura przygotowania budzetu w ukladzie zadan, kt??ra uwzglednia r??wniez potrzebe wskazania 
cel??w strategicznych, kt??rym sluzy realizacja poszczeg??lnych zadano Zostala sformulowana oraz jest stosowana 
procedura rozliczania koszt??w posrednich. Stosuje sie wskazniki oceny efektywnosci i skutecznosci 
realizowanych zadano Wyniki oceny realizacji zadan maja wplyw na zarzadzanie personelem. 


2.2. Organizacja i funkcjonowanie urzedu 


2.2.1. Definicja obszaru organizacja i funkcjonowanie urzedu 


Obszar obejmuje swoim zakresem organizacje i funkcjonowanie urzedu, w tym trzy nastepujace wymiary: 
1. Strukture organizacyjno-formalna (organizacje statyczna), rozumiana jako uklad wzajemnie powiazanych 
kom??rek organizacyjnych (wydzial??w) w urzedzie, z uwzglednieniem aspekt??w: 
?? podzial uprawnien decyzyjnych pomiedzy organy stanowiacy i wykonawczy oraz kierownik??w, 
?? podzial zadan i odpowiedzialnosci za ich rezultaty pomiedzy kom??rkami organizacyjnymi urzedu.. 
2. Procedury administracyjno-biurowe (organizacje dynamiczna), niezbedne do realizacji tych zadan, z 
uwzglednieniem aspekt??w: 
?? realizowanych proces??w (sekwencje dzialan i zakresy wsp??lpracy), 
?? wykorzystania system??w informatycznych do realizacji proces??w. 
3. Komunikacje wewnetrzna w urzedzie, czyli niezbedne przeplywy informacyjno-decyzyjne umozliwiajace 
realizacje procedur i sprawna koordynacje, z uwzglednieniem aspekt??w: 
?? komunikacji poziomej, tj. przeplywu informacji pomiedzy kom??rkami realizujacymi zadania i procedury, 
?? komunikacji pionowej, tj. przeplywu informacji niezbednej do wzajemnego zaspokojenia potrzeb 
informacyjnych kierownik??w (decydent??w) i wykonawc??w (urzednik??w na nizszych szczeblach). 


-7-
		

/p0008.djvu

			OBSZARY ZARZADZANIA (RAZ WSKAZNIKI OPISOW E W METODZIE ROZWOJU INSTYTUCJONALNEGO 


2.2.2. Zarys sytuacji w jednostkach administracji publicznej w Polsce w obszarze organizacja i 
funkcjonowanie urzedu 


Urzedy administracji publicznej w Polsce napotykaja wiele problem??w wynikajacych z niedoskonalosci 
stosowanych rozwiazan w zakresie ich organizacji. Jeden z nich wiaze sie z dosc powszechnym nawykiem 
prowadzenia nieustannych gier i przetarg??w (organy stanowiace - organy wykonawcze) oraz z centralistycznymi 
praktykami administrowania w urzedach, zgodnie z kt??rymi inicjatywa dzialania wychodzi "od g??ry" - w??jta, 
starosty itp. Praktyka ta rozmija sie z idea zarzadzania w nowoczesnym tego slowa znaczeniu. Rezultatem tego 
bywa nierzadko sytuacja, w kt??rej lokalne urzedy zamiast sluzyc obywatelom, koncentruja sie na obsludze 
organ??w wladzy (z r??zna sprawnoscia) oraz realizacji rutynowych zadan administracyjnych. Troska o jasne 
rozdzielenie kompetencji cial stanowiacych i wykonawczych pozostaje gl??wnym srodkiem zmiany obecnych 
praktyk. 


Z problemem tym bezposrednio wiaza sie zagadnienia przejrzystosci podzialu kompetencji pomiedzy organem 
wykonawczym i kierownikami, kierownikami i urzednikami oraz pomiedzy urzednikami. Na pierwszym planie 
pojawiaja sie tu takie zagadnienia jak nakladanie sie kompetencji decyzyjnych, odpowiedzialnosci oraz 
kompetencji wykonawczych, a takze brak formalnego przypisania kompetencji decyzyjnych, odpowiedzialnosci 
oraz kompetencji wykonawczych za realizacje zadano 


Innymi problemami charakterystycznymi nie tylko dla polskiej administracji sa relatywnie niski zakres 
wykorzystywania koncepcji organizacji procesowej w realizacji zadan urzedu oraz niewystarczajaca organizacja 
obiegu informacji w ramach urzedu i pomiedzy urzedem a organami wykonawczym i stanowiacym. Taki stan 
rzeczy dowodzi, ze dominujaca forma organizacji urzed??w jest sztywna, nadmiernie scentralizowana struktura, w 
niewielkim stopniu zorientowana na zarzadzanie, cechujaca sie ograniczona zdolnoscia do realizacji zadan 
strategicznych. 


2.2.3. Wskazniki opisowe w obszarze organizacja i funkcjonowanie urzedu 


W kontekscie przytoczonej definicji oraz zarysu sytuacji w jednostkach administracji publicznej w obszarze 
organizacja i funkcjonowanie urzedu w Programie Rozwoju Instytucjonalnego w celu dokonania analizy 
instytucjonalnej zostaly sformulowane trzy wskazniki opisowe: 


1. Podzial uprawnien decyzyjnych i odpowiedzialnosci 
2. Zarzadzanie procesami 
3. Efektywnosc komunikacji wewnetrznej 


Zakres przedmiotowy wskaznika pt. podzial uprawnien decyzyjnych i odpowiedzialnosci obejmuje: 
?? przejrzystosc podzialu kompetencji pomiedzy organami stanowiacym i wykonawczym, 
?? przejrzystosc podzialu kompetencji pomiedzy organem wykonawczym i kierownikami, 
?? okresienie stanowisk rozliczanych za rezultaty zrealizowanych zadan, 
?? okresienie stanowisk odpowiedzialnych za wykonywanie okreslonych zadano 


Modelowy poziom rozwoju instytucjonalnego jednostki administracji publicznej w zakresie podzialu uprawnien 
decyzyjnych i odpowiedzialnosci przedstawia sie nastepujaco: 


Zostaly zidentyfikowane oraz przypisane szczeg??lowe zakresy uprawnien decyzyjnych organom stanowiacemu i 
wykonawczemu oraz kierownikom. Zostaly zidentyfikowane wszystkie zadania realizowane przez urzad. Dla 
kazdego zadania zostaly wskazane stanowiska, kt??re sa rozliczane za rezultaty realizacji zadan oraz stanowiska, 
kt??re sa odpowiedzialne za ich realizacje. Prowadzi sie monitoring oraz ocene organizacji pod katem 
poszukiwania nakladania sie kompetencji oraz "odkrywania zadan", dla kt??rych nie zostala przypisana 
odpowiedzialnosc. Wnioski z monitoringu organizacji sa wykorzystywane w celu aktualizowania zakres??w 
kompetencji oraz przypisywania odpowiedzialnosci za "odkryte zadania". 


-8-
		

/p0009.djvu

			OBSZARY ZARZADZANIA (RAZ WSKAZNIKI OPISOW E W METODZIE ROZWOJU INSTYTUCJONALNEGO 


Zakres przedmiotowy wskaznika pt. zarzadzanie procesami obejmuje: 
?? identyfikacje i formalizacje proces??w realizowanyc h w urzedzie, 
?? okresienie stanowisk odpowiedzialnych za realizowanie proces??w, 
?? wykorzystanie wsparcia komputerowego w realizacji proces??w, 
?? monitorowanie realizowanych proces??w, 
?? identyfikacje nowych proces??w. 


Modelowy poziom rozwoju instytucjonalnego jednostki administracji publicznej w zakresie zarzadzania 
procesami przedstawia sie jak nizej: 


Zostaly zidentyfikowane oraz opisane wszystkie procesy realizowane w urzedzie. Zostaly wylonione osoby 
odpowiedzialne za prawidlowy przebieg wszystkich proces??w. Procesy, kt??re tego wymagaja sa realizowane z 
wykorzystaniem komputer??w. Wszystkie procesy sa monitorowane. Istnieja oraz sa stosowane mechanizmy 
doskonalenia realizowanych proces??w oraz ustanawiania nowych proces??w. 


Zakres przedmiotowy wskaznika pt. efektywnosc komunikacji wewnetrznej obejmuje: 
?? ustanowione reguly komunikowania pomiedzy organami wykonawczym i stanowiacym, 
?? ustanowione reguly komunikowania pomiedzy organem wykonawczym i kierownikami, 
?? ustanowione reguly komunikowania w ramach urzedu, 
?? monitorowanie stosowanych regul komunikowania oraz eliminowanie wystepujacych niesprawnosci. 


Modelowy poziom rozwoju instytucjonalnego jednostki administracji publicznej w zakresie efektywnosci 
komunikacji wewnetrznej przedstawia sie jak nizej: 


Zostaly sformulowane zasady wymiany informacji pomiedzy organem stanowiacym, organem wykonawczym oraz 
urzednikami. Wszystkie zasady wymiany informacji sa stosowane. Problemy w komunikacji pomiedzy organem 
stanowiacym, organem wykonawczym oraz urzednikami sa poszukiwane, analizowane i eliminowane. Przewiduje 
sie potrzeby informacyjne oraz potencjalne problemy z ich zaspokojeniem. 


2.3. Zarzadzanie kadrami 


2.3.1. Definicja obszaru zarzadzanie kadrami 


W zakresie zarzadzanie kadrami w instytucjach administracji publicznej miesci sie, przede wszystkim realizacja 
sp??jnych dzialan, zmierzajacych do zapewnienia im niezbednego personelu w wymiarze ilosciowym i 
jakosciowym, w okreslonym miejscu i czasie oraz racjonalne wykorzystanie tego personelu zgodnie z misja i 
celem instytucji. Dzialania te skoncentrowane na realizacji program??w, doskonaleniu procedur, zasad i narzedzi, 
przyczyniaja sie do spelnienia licznych funkcji personalnych, zwanych r??wniez obszarami zadaniowymi. 


Zakres i przedmiot sfery zarzadzania kadrami koncentruje sie na procedurach rekrutacji personelu (analiza pracy, 
opisy stanowisk), systemach ocen pracowniczych, systemach szkolen i doskonalenia zawodowego, systemie 
awansowania oraz prowadzenia nadzoru i doradztwa w zakresie zarzadzania kadrami dla jednostek podleglych 
badz nadzorowanych. 


2.3.2. Zarys sytuacji w jednostkach administracji publicznej w Polsce w obszarze zarzadzanie kadrami 


Ocena poziomu zarzadzania kadrami w jednostkach administracji publicznej nie jest jednoznaczna. Czesc z nich 
osiagnela juz odpowiednio wysoki poziom. Jednak w wiekszosci urzed??w gminnych i powiatowych stosunkowo 


-9-
		

/p0010.djvu

			OBSZARY ZARZADZANIA (RAZ WSKAZNIKI OPISOW E W METODZIE ROZWOJU INSTYTUCJONALNEGO 


rzadko wykorzystuje sie zasady, procedury i narzedzia w zakresie zarzadzania zasobami ludzkimi. Pojawiaja sie 
r??wniez problemy z "przejrzystoscia" ich funkcjonowania. 


Wciaz w wielu jednostkach administracji publicznej dominuje podejscie zorientowanie na administrowanie 
kadrami, a nie na zarzadzanie nimi. W wielu urzedach brak jest systemowych rozwiazan w zakresie polityki 
kadrowej, z tego tez powodu szereg sposr??d podejmowanych dzialan cechuje sie niskim poziomem standaryzacji 
i nieregularnoscia. Szczeg??lnie istotnych zmian wymagaja takie aspekty zarzadzania kadrami jak procedury 
naboru i awansowania oraz systemy motywacyjne, w tym pozaplacowe. 


Urzednicy na og??l posiadaja kwalifikacje konieczne do wykonywania powierzonych im zadano Dostrzega sie 
jednak brak wiedzy, umiejetnosci i nawyk??w w zakresie pracy zespolowej. Trudno jest tez m??wic o istnieniu 
systemu zarzadzania zasobami ludzkimi, jest to raczej dorazne reagowanie na pojawiajace sie potrzeby. Czesto 
wskazuje sie r??wniez na nieprzejrzyste mechanizmy naboru, oceniania i wynagradzania pracownik??w. W 
zasadzie brak jest polityki w zakresie rozwoju zasob??w ludzkich (np. nie prowadzi sie analizy potrzeb 
szkoleniowych, brak jest rocznego planu szkolen, nie prowadzi sie ewaluacji szkolen), nie dostrzega sie r??wniez 
myslenia w kategoriach budowania zewnetrznych zasob??w ludzkich (np. budowanie lokalnego rynku uslug 
doradczych, szkoleniowych itp.). 


2.3.3. Wskazniki opisowe w obszarze zarzadzanie kadrami 


W kontekscie przytoczonej definicji oraz zarysu sytuacji w jednostkach administracji publicznej w obszarze 
zarzadzanie kadrami, w Programie Rozwoju Instytucjonalnego w celu dokonania analizy instytucjonalnej zostaly 
sformulowane trzy wskazniki opisowe: 


1 . System rekrutacj i personel u 
2. System oceny i awansowania pracownik??w 
3. System szkolen i doskonalenia zawodowego 


Zakres przedmiotowy wskaznika pt. system rekrutacji personelu koncentruje sie na takich zagadnieniach jak: 
?? procedura rekrutacji, 
?? narzedzia rekrutacji, 
?? przejrzystosc procesu rekrutacji, 
?? przeglad i doskonalenie procedury oraz stosowanych narzadzi rekrutacji. 


Modelowy poziom rozwoju instytucjonalnego jednostki administracji publicznej w zakresie systemu rekrutacji 
personelu przedstawia sie nastepujaco: 


Istnieja sformalizowane zasady prowadzenia rekrutacji personelu oraz narzedzia stosowane w toku procesu 
rekrutacji. Wszystkie stanowiska pracy zostaly opisane. Przygotowuje sie roczne plany zatrudnienia. Dokonuje 
sie okresowej oceny stosowanych procedur oraz narzedzi rekrutacji. W oparciu o wyniki oceny zasady oraz 
narzedzia rekrutacji sa doskonalone. 


Zakres przedmiotowy wskaznika pt. system oceny i awansowania pracownik??w obejmuje: 
?? procedure przeprowadzania oceny i awansowania pracownik??w, 
?? narzedzia wykorzystywane w celu dokonywania oceny pracownik??w, 
?? wykorzystywanie wynik??w ocen w zarzadzaniu personelem, 
?? przeglad i doskonalenie procedury oraz stosowanych narzedzi ocen. 


Modelowy poziom rozwoju instytucjonalnego jednostki administracji publicznej w zakresie systemu oceny i 
awansowania pracownik??w przedstawia sie nastepujaco: 


-10-
		

/p0011.djvu

			OBSZARY ZARZADZANIA (RAZ WSKAZNIKI OPISOW E W METODZIE ROZWOJU INSTYTUCJONALNEGO 


Zostaly sformulowane szczeg??lowe procedury oceny i awansowania pracownik??w oraz kryteria oceny, kt??re sa 
znane pracownikom. Przeprowadza sie przynajmniej coroczna oc ene pracownik??w z wykorzystaniem 
obowiazujacych arkuszy ocen. Rezultaty okresowej oceny pracownik??w maja wplyw na: wysokosc wynagrodzen, 
awanse, racjonalizacje zatrudnienia oraz szkolenia. Przynajmniej w cyklu dwuletnim dokonuje sie cyklicznej 
oceny element??w systemu ocen i awansowania pracownik??w. Wnioski z oceny sluza doskonaleniu stosowanych 
procedur oraz narzedzi oceny i awansowania. 


Zakres przedmiotowy wskaznika pt. system szkolen i doskonalenia zawodowego obejmuje: 
?? stosowanie element??w systemu szkolen i doskonalenia zawodowego, tj.: identyfikacja potrzeb 
szkoleniowych, planowanie szkolen, realizacja szkolen, ewidencjonowanie szkolen, ocena efektywnosci 
szkolen, 
?? dokonywanie oceny skutecznosci wykorzystywanych element??w systemu szkolen oraz ich doskonalenie. 


Modelowy poziom rozwoju instytucjonalnego jednostki administracji publicznej w zakresie systemu szkolen i 
doskonalenia zawodowego przedstawia sie nastepujaco: 


Zostala sformulowana polityka szkoleniowa i doskonalenia zawodowego pracownik??w. Istnieje system szkolen i 
doskonalenia zawodowego oraz jego wszystkie elementy sa stosowane (m.in. ocena potrzeb szkoleniowych, plan 
szkolen, realizacja szkolen, ewidencja szkolen, ocena skutecznosci szkolen). Pracownicy uczestnicza w 
szkoleniach, w tym r??wniez szkoleniach wewnetrznych na zasadach zgodnych z obowiazujaca polityka i 
systemem szkolen. O:>konuje sie oceny element??w systemu okresowej oceny i awansowania przynajmniej w 
cyklu dwuletnim. Wnioski z oceny sluza doskonaleniu stosowanych element??w systemu szkolen i doskonalenia 
zawodowego. 


2.4. Usluglpubliczne
 W tym komunalne 


2.4.1. Definicja obszaru uslugi publiczne, w tym komunalne 


Uslugi publiczne obejmuja dobra publiczne, w odniesieniu do kt??rych niemozliwe jest wykluczenie kogokolwiek z 
korzystania z nich. Sa to dobra od kt??rych oczekujemy okreslonej jakosci, niezaleznie od liczby os??b z rich 
korzystajacych (kazdy nowy konsument nie narusza uprawnien pozostalych). 


W zakresie przedmiotowym uslug publicznych, w tym komunalnych, mieszcza sie nastepujace ich kategorie: 
1 . Uslugi administracyjne. 
2. Uslugi publiczne o charakterze spolecznym. 
3. Uslugi publiczne o charakterze technicznym. 


Rozw??j instytucjonalny w obszarze uslug publicznych dokonuje sie poprzez zwiekszanie powszechnej 
dostepnosci oraz poprawe jakosci uslug. Powszechna dostepnosc oraz poprawa jakosci jest efektem sprawnego 
zarzadzania uslugami przez jednostki administracji publicznej, kt??re dbaja o zapewnienie warunk??w do 
efektywnej ich realizacji, bazujac na przyjetej polityce spolecznej, zdefiniowanych standardach ich realizacji oraz 
okreslonym rynku uslugodawc??w. 


2.4.2. Zarys sytuacji w jednostkach administracji publicznej w Polsce w obszarze uslugi publiczne, w tym 
komunalne 


Kluczowym problemem w zakresie organizacji uslug publicznych w Polsce pozostaje zdolnosc instytucjonalna 
jednostek administracji do dokonywania analiz koszt??w jednostkowych swiadczonych uslug oraz formulowania 
parametr??w jakosciowych uslug, pozostajacych w zwiazku z kosztami uslug. Jedna z przyczyn takiego stanu 


-11-
		

/p0012.djvu

			OBSZARY ZARZADZANIA (RAZ WSKAZNIKI OPISOW E W METODZIE ROZWOJU INSTYTUCJONALNEGO 


rzeczy jest miedzy innymi relatywnie mala popularnosc budzetowania zadaniowego. Relatywnie niska zdolnosc 
administracji do analizowania koszt??w i jakosci swiadczonych skutkuje ograniczonymi mozliwosciami w zakresie 
ustanawiania oraz podnoszenia standard??w uslug. Standardy rozumiane sa tu jako parametry, kt??rych 
przestrzegania administracja sie podejmuje. 


Inne problemy polskich samorzad??w to: niska sklonnosc do planowania uslug publicznych, zar??wno w ukladzie 
rocznym, jak i wieloletnim oraz ograniczone wykorzystywanie potencjalu niepublicznych podmiot??w w zakresie 
dostarczania uslug publicznych. 


2.4.3. Wskazniki opisowe w obszarze uslugi publiczne, w tym komunalne 


Dla obszaru uslugi publiczne, w tym komunalne opracowano trzy wskazniki opisowe: 


1. Standardy swiadczenia uslug. 
2. Plan dostarczania uslug publicznych. 
3. Urynkowienie swiadczenia uslug publicznych. 


Przy w'/Jorze wskaznik??w uwaga skupiona zostala na problematyce zarzadzania uslugami. Zgodnie praktyka 
funkcjonowania samorzadu terytorialnego oraz przyjeta definicja obszaru, sprawne zarzadzanie uslugami 
przyczynia sie do zwiekszenia dostepnosci i jakosci swiadc2Dnych uslug. Mozna m??wic o trzech grupach cel??w 
zwiazanych z zarzadzaniem uslugami: 
?? podniesieniu standardu uslug - przede wszystkim poprawe niezawodnosci realizacji uslug (np. dostawy 
wody, odbioru sciek??w, itp.) oraz poprawe ich jakosci, 
?? podniesieniu poziomu racjonalnosci ekonomicznej danego systemu (kt??ry to mozna uznac za element 
konieczny dla skutecznego zarzadzania) - skladaja sie na to m.in. ograniczenie koszt??w realizacji uslugi, 
zmniejszenie opiat za usluge, samowystarczalnosc podmiotu gospodarczego realizujacego usluge, 
umiejetnosc pozyskiwania srodk??w na rozw??j systemu swiadczenia uslug, 
?? udoskonaleniu zarzadzania obszarem uslug publicznych - nalezy przez to rozumiec ograniczenie zbednych 
szczebli zarzadzania, odciazenie administracji od niepotrzebnych dzialan zarzadczych, usprawnienie 
mechanizm??w decyzyjnych zwiazanych z dostarczaniem okreslonych uslug oraz podniesienie kwalifikacji 
personelu zarzadzajacego. 


Tak sformulowane cele znalazly odzwierciedlenie w wyborze oraz konstrukcji wskaznik??w opisowych. Wskazniki 
opisowe staraja sie ocenic w jakim stopniu: 
?? administracja publiczna posiada oparta o monitoring wiedze niezbedna do zarzadzania uslugami, 
?? administracja publiczna posiada sp??jna polityke okreslajaca relacje pomiedzy kosztami uslugi a oplatam i za 
nie, standardami uslug i sila nabywcza uslugobiorc??w, tj. posiada okreslone standardy swiadczenia uslug 
oraz stosuje zasady i procedury oceny koszt??w jednostkowych uslug, 
?? administracja realizuje polityke we wsp??lpracy z samorzadami zawodowymi (izbami) i przedsiebiorcami 
(podmiotami gospodarczymi lub ich przedstawicielami), przy spolecznej aprobacie (lub partycypacji) w 
odniesieniu do podejmowanych decyzji, administracja jest organizatorem uslug, a istotnym elementem jej 
dzialan jest kreowanie rynku wykonawc??w uslug. 


Zakres przedmiotowy wskaznika pt. standardy swiadczenia uslug obejmuje: 
?? zakres informacyjny standardu, 
?? zakres uslug, dla kt??rych stosuje sie standardy, 
?? oceny stosowanych standard??w, 
?? por??wnywanie standard??w z innymi jednostkami samorzadu, 
?? mechanizmy doskonalenia stosowanych standard??w. 


Modelowy poziom rozwoju instytucjonalnego jednostki administracji publicznej w zakresie standard??w 
swiadczenia uslug przedstawia sie nastepujaco: 


-12-
		

/p0013.djvu

			OBSZARY ZARZADZANIA (RAZ WSKAZNIKI OPISOW E W METODZIE ROZWOJU INSTYTUCJONALNEGO 


Istnieja standardy dla wszystkich dostarczanych uslug publicznych, kt??re zawieraja szczeg??lowe informacje 
dotyczace ich charakterystyki, sposobu swiadczenia, podmiocie wykonujacym usluge, koszcie oraz pozadanej 
jakosci. Standardy poddawane sa okresowej ocenie oraz sa cyklicznie por??wnywane ze standardami okreslonymi 
przez inne jednostki samorzadu terytorialnego. W oparciu o wyniki ocen i por??wnan standardy swiadczenia uslug 
sa doskonalone. 


Zakres przedmiotowy wskaznika pt. plan dostarczania uslug publicznych obejmuje: 
?? schemat swiadczenia uslug publicznych, 
?? plan dostarczania uslug, 
?? wieloletni plan dostarczania uslug, 
?? aktualizacje schemat??w i plan??w dostarczania uslug. 


Modelowy poziom rozwoju instytucjonalnego jednostki administracji publicznej w zakresie planu dostarczania 
uslug publicznych przedstawia sie nastepujaco: 


W jednostce samorzadu terytorialnego opracowany zostal schemat dostarczania uslug, dla wszystkich 
swiadczonych przez nia uslug publicznych. Zostal przygotowany operacyjny plan swiadczenia uslug oraz 
wieloletni plan swiadczenia uslug dla wszystkich uslug publicznych. Zar??wno operacyjny, jak i wieloletni plan 
swiadczenia uslug publicznych jest cyklicznie uaktualniany. O zalozeniach realizacji plan??w swiadczenia uslug sa 
systematycznie informowani odbiorcy uslug. 


Zakres przedmiotowy wskaznika pt. urynkowienie swiadczenia uslug publicznych obejmuje: 
?? zasady zlecania prac pomocniczych, 
?? zasady zlecania swiadczenia uslug publicznych technicznych i spolecznych, 
?? monitorowanie realizacji zleconych uslug, 
?? analizowanie rynku uslug z perspektywy mozliwosci zlecania uslug, 
?? analizowanie mozliwosci komercjalizacji i prywatyzacji jednostek organizacyjnych i jednostek zaleznych, 
?? doskonalenie mechanizm??w podnoszenia konkurencyjnosci rynku uslug. 


Modelowy poziom rozwoju instytucjonalnego jednostki administracji publicznej w zakresie urynkowienie 
swiadczenia uslug publicznych przedstawia sie jak nizej. 


Zostaly przygotowane zasady zlecania prac pomocniczych oraz zasady zlecania swiadczenia uslug technicznych 
i spolecznych. Swiadczenie uslug publicznych jest zlecane jednostkom zewnetrznych, a ich realizacja jest 
monitorowana. Istnieja zasady oceny i doskonalenia wszystkich mechanizm??w podnoszenia konkurencyjnosci 
rynku uslug. Zasady te sa stosowane przy wykorzystaniu wynik??w analizy rynku pod katem mozliwosci zlecenia 
swiadczenia uslug publicznych jednostkom zewnetrznym oraz mozliwosci komercjalizacji i prywatyzacji jednostek 
organizacyjnych i jednostek zaleznych. Przynajmniej niekt??re mechanizmy podnoszenia konkurencyjnosci rynku 
uslug zostaly ocenione i udoskonalone. 


2.5. Part
oleczna i stymulowanie rozwo
olecznegQ 


2.5.1. Definicja obszaru partycypacja spoleczna i stymulowanie rozwoju spolecznego 


M??wiac o partycypacji spolecznej i stymulowaniu rozwoju spolecznego mamy na mysli wlaczanie organizacji 
pozarzadowych, inicjatyw obywatelskich, mniej sformalizowanych grup obywateli, a takze lokalnych organizacji 
biznesu, w rozwiazywanie problem??w lokalnych oraz w proces podejmowania kluczowych decyzji dotyczacych 
wsp??lnoty lokalnej. Partycypacja spoleczna jest nieodlacznie zwiazana z komunikacja spoleczna. Partycypacja 
spoleczna stanowi bowiem wyzsza - w stosunku do informowania - forme wsp??lpracy wladz publicznych z 
mieszkancami oraz ich organizacjami. 


-13-
		

/p0014.djvu

			OBSZARY ZARZADZANIA (RAZ WSKAZNIKI OPISOW E W METODZIE ROZWOJU INSTYTUCJONALNEGO 


W zakresie przedmiotowym analizowanego obszaru mieszcza sie m.in. nastepujace zagadnienia: 
?? skuteczna komunikacja dwustronna: urzad - obywatel i obywatel- urzad, 
?? zinstytucjonalizowana wsp??lpraca tr??jstronna: wladze samorzadowe - organizacje pozarzadowe - lokalny 
biznes, 
?? udzial grup obywatelskich i ich organizacji w dzialaniach zorientowanych na rozwiazywanie problem??w 
zdefiniowanych przez mieszkanc??w (inwestycje, bezpieczenstwo, oswiata, kultura itp.). 


2.5.2. Zarys sytuacji w jednostkach administracji publicznej w Polsce w obszarze partycypacja spoleczna 
i stymulowanie rozwoju spolecznego. 


W Polsce istnieja juz pozytywne doswiadczenia w zakresie wsp??lpracy wladz lokalnych z organizacjami 
pozarzadowymi, kt??re zyskaly range wzorca dla analogicznych dzialan w krajach sasiednich (np. na Litwie). 
Takie doswiadczenia odnotowano m .in. w Tr??jmiescie (Gdansk, Gdynia, Sopot), skad wywodzi sie wiele wzorc??w 
wykorzystywanych w innych gminach. Podjeto szereg pr??b wdrozenia plan??w dzialania w zakresie komunikacji i 
partycypacji spolecznej w ramach programu LGPP (USAID). Doswiadczenia te wskazuja na kluczowe znaczenie 
czynnik??w zidentyfikowanych w poprzednim paragrafie. 


Szczeg??lne wyzwanie dla sfery partycypacji spolecznej oraz stymulowania rozwoju spolecznego stanowia 
problemy zwiazane z wiejskim charakterem jednostek terytorialnych, a w szczeg??lnosci: 
?? mniejsze zr??znicowanie organizacji pozarzadowych, 
?? specyfika organizacji pozarzadowych, kt??re obok podstawowych funkcji statutowych realizuja czesto 
dodatkowe zadania na rzecz wsp??lnoty lokalnej, co powinno byc rozpoznane i uwzglednione (np. Ochotnicza 
Straz Pozarna, LZS, Kola Gospodyn Wiejskich), 
?? wieksza role odgrywaja w regionach wiejskich inicjatywy obywatelskie zawiazujace sie doraznie ze wzgledu 
na potrzeby infrastrukturalne, dla kt??rych nalezy takze znalezc miejsce w systemie partycypacji spolecznej, 
?? mozna i nalezy wykorzystac tradycyjna instytucje zebran wiejskich, kt??re sa dobrze znana i bardzo naturalna 
forma organizowania sie mieszkanc??w wsi i ich partycypacji w procesach decyzyjnych, 
?? duzo wieksza role odgrywaja w srodowisku wiejskim kontakty osobiste i wiez sasiedzka, co nalezy brac pod 
uwage w budowaniu program??w dzialania. 


2.5.3. Wskazniki opisowe w obszarze partycypacja spoleczna i stymulowanie rozwoju spolecznego 


W kontekscie przytoczonej definicji oraz zarysu sytuacji w jednostkach administracji publicznej w obszarze 
partycypacja spoleczna i stymulowanie rozwoju spolecznego, w Programie Rozwoju Instytucjonalnego w celu 
dokonania analizy instytucjonalnej zostaly sformulowane trzy wskazniki opisowe: 


1. Komunikacja i partycypacja spoleczna 
2. Wsp??lpraca z organizacjami pozarzadowymi 
3. Wspieranie inicjatyw spolecznych 
Zakres przedmiotowy wskaznika pt. komunikacja i partycypacja spoleczna obejmuje: 
?? informowanie mieszkanc??w (wsp??lpraca z mediami, usprawnienie informacji o pracy urzedu i sposobie 
zalatwiania spraw, itd.), 
?? pozyskiwanie opinii (np. poprzez prowadzenie badan opinii mieszkanc??w), 
?? konsultacje spoleczne (np. wprowadzenie obligatoryjnych element??w konsultacji spolecznej), 
?? uspolecznienie procesu decyzyjnego w zakresie waznych decyzji dotyczacych codziennego zycla 
mieszkanc??w (forum trzech sektor??w). 


-14-
		

/p0015.djvu

			OBSZARY ZARZADZANIA (RAZ WSKAZNIKI OPISOW E W METODZIE ROZWOJU INSTYTUCJONALNEGO 


Modelowy poziom rozwoju instytucjonalnego jednostki administracji publicznej w zakresie komunikacji 
partycypacji spolecznej przedstawia sie nastepujaco: 


Gmina informuje mieszkanc??w o wszystkich waznych dla niej sprawach, pozyskuje opinie mieszkanc??w oraz 
prowadzi konsultacje. Ukonstytuowane forum wsp??lpracy, kt??re tworza samorzad gminny, organizacje 
pozarzadowe oraz biznesowe, funkcjonuje na podstawie porozumienia lub innej regulacji prawnej. W ramach 
forum podejmowane sa decyzje kluczowe dla gminy. Stosowane narzedzia komunikacji i partycypacji spolecznej 
poddawane sa okresowej ocenie. Rezultaty oceny sa wykorzystywane w celu doskonalenia stosowanych 
instrument??w komunikacji i partycypacji spolecznej. 


Zakres przedmiotowy wskaznika pt. wsp??lpraca z organizacjami pozarzadowymi obejmuje: 
?? program wsp??lpracy z organizacjami pozarzadowymi, 
?? szczeg??lowe regulacje w zakresie instytucjonalizacji wsp??lpracy (m.in. priorytetowe obszary, formularze 
wniosk??w, tryb udzielania i rozliczania dotacji, zlecania zadan, kryteria oceny wniosk??w itd.), 
?? ocena i doskonalenie stosowanych regulacji, 
?? monitorowanie i aktualizowanie programu wsp??lpracy. 


Modelowy poziom rozwoju instytucjonalnego jednostki administracji publicznej w zakresie wsp??lpraca z 
organizacjami pozarzadowymi przedstawia sie nastepujaco: 


Gmina wsp??lpracuje z organizacjami pozarzadowymi na podstawie programu wsp??lpracy. Gmina stosuje 
wszystkie instrumenty wsparcia sposr??d: udzielanie dotacji, zlecanie zadan oraz udzielanie innych form wsparcia 
(np. pomoc organizacyjna i informacyjna). Realizacja gminnego programu wsp??lpracy z organizacjami 
pozarzadowymi jest na biezaco monitorowana i oceniana. Rezultaty oceny oraz wyniki badan oczekiwan 
lokalnych organizacji pozarzadowych wobec samorzadu gminnego sa wykorzystywane w celu aktualizacji 
programu oraz doskonalenia stosowanych narzedzi wsp??lpracy gminy z organizacjami pozarzadowymi. 


Zakres przedmiotowy wskaznika pt. wspieranie inicjatyw spolecznych obejmuje: 
?? dokumentowanie udzielania wsparcia, 
?? definiowanie obszar??w wsparcia, 
?? instytucjonalizowanie form wsparcia inicjatyw spolecznych (dofinansowanie przedsiewziec, zakupy 
bezposrednie, pomoc organizacyjna), 
?? regulacje w zakresie wspierania inicjatyw spolecznych (priorytetowe obszary wsparcia, wysokosc srodk??w 
przeznaczonych w budzecie na wsparcie inicjatyw spolecznych, wzory formularzy wniosk??w o udzielenie 
wsparcia, tryb udzielania, rozliczania i kontroli dotacji, kontrakt??w i innych form wsparcia, kryteria oceny 
wniosk??w itd.), 
?? ocene i doskonalenie stosowanych regulacji, 


Modelowy poziom rozwoju instytucjonalnego jednostki administracji publicznej w zakresie wspierania inicjatyw 
spolecznych przedstawia sie jak nizej: 


Zostaly sformulowane og??lne oraz szczeg??lowe regulacje w zakresie wspierania inicjatyw spolecznych, kt??re 
dotycza m.in. priorytetowych obszar??w wsparcia, wysokosci srodk??w przeznaczonych w budzecie na 
dofinansowanie przedsiewziec, trybu udzielania, rozliczania i kontroli dotacji oraz kryteri??w oceny wniosk??w. 
Regulacje te sa cyklicznie oceniane oraz dostosowywane do biezacych uwarunkowan zewnetrznych. 


-15-
		

/p0016.djvu

			OBSZARY ZARZADZANIA (RAZ WSKAZNIKI OPISOW E W METODZIE ROZWOJU INSTYTUCJONALNEGO 


2.6. Stymulowanie rozwo
odarczeQQ. 


2.6.1 Definicja obszaru stymulowanie rozwoju gospodarczego 


Zarzadzanie rozwojem gospodarczym oraz wsp??lpraca miedzy jednostkami samorzadu terytorialnego stanowia 
obszar interdyscyplinarny i wielowatkowy. Przedsiewziecia mieszczace sie w jego zakresie przedmiotowym 
przybieraja zar??wno postac dzialan bezposrednich, jak idzialan posrednich. Nalezy podkreslic, ze skutecznosc 
dzialan bezposrednich na rzecz wspierania rozwoju gospodarczego jest bardzo silnie skorelowana z og??lnym 
poziomem sprawnosci zarzadzania w innych obszarach ustawowej aktywnosci samorzadu terytorialnego. Co 
wiecej, jakosc zarzadzania w innych obszarach nierzadko wywiera wiekszy wplyw na rozw??j gospodarczy niz 
dzialania bezposrednie (np. wysoki poziom uslug komunalnych moze wywolac lepsze efekty stymulacyjne 
rozwoju gospodarczego niz dzialania w zakresie promocji gminy). 


Przedmiotem analizy w obszarze rozw??j gospodarczy i wsp??lpraca miedzy jednostkami samorzadu terytorialnego 
beda, przede wszystkim, dzialania bezposrednie zorientowane na rozw??j, tj. dzialania rozwojowe. W obszarze 
tym nie sa ujete dzialania posrednio stymulujace rozw??j gospodarcZ;{, jak np. rozw??j infrastruktury technicznej. 


2.6.2. Zarys sytuacji w jednostkach administracji publicznej w Polsce w obszarze stymulowanie rozwoju 
gospodarczego 


Zachowania jednostek samorzadu terytorialnego sa determinowane wymogami ustawowymi. Kazda dzialalnosc 
nie zabroniona prawem lub nie doprecyzowana przepisami ustaw kompetencyjnych, jest traktowana jako 
dodatkowe obciazenia urzednik??w idzialaczy samorzadowych. Prowadzona polityka gospodarcza jest zatem 
rezultatem przypadkowych decyzji, reakcji na mozliwosc uzyskania zewnetrznych srodk??w lub jest hobbistyczna 
dzialalnoscia burmistrza czy w??jta gminy. Zdobyta wiedza w zakresie stymulowania rozwoju gospodarczego 
bardzo czesto jest tracona z chwila zmiany ekipy rzadzacej. 


W jednostkach samorzadu te ryto rialnego przewazaja hierarchiczne struktury zarzadzania typowe dla 
konserwatywnej formy administrowania. Zbierana informacja, jej obieg i obieg dokument??w jest zorganizowany w 
tradycyjny spos??b tj. w ukladach hierarchicznych. Ogranicza to mozliwosc zadaniowego realizowania funkcji 
typowych dla potrzeb zarzadzania strategicznego. Wystepuje powszechny brak wiedzy teoretycznej, a przede 
wszystkim praktycznej z zakresu stymulowania rozwoju gospodarczego i prowadzenia wsp??lpracy miedzy 
jednostkami samorzadu terytorialnego. Szereg slabosci wynika z dominujacej kultury administracyjnej i 
przedmiotowego traktowania klient??w urzed??w. 


Liczne badania nad zachowaniami samorzad??w terytorialnych oraz podmiotami gospodarczymi w Polsce 
wskazuja, iz przejawiaja one sklonnosci do nadmiernej (dywersyjnej) konkurencji, co wynika z braku rozeznania 
potrzeby kooperacji wobec zewnetrznej presji konkurencyjnej. Jest to rezultatem m.in. dlugotrwalej izolacji 
polskiej gospodarki od wplyw??w zewnetrznej konkurencji, malej mobilnosci ludzi i calego bagazu 
postkomunistycznego dziedzictwa "decydujacego o specyficznym systemie wartosci". 


2.6.3. Wskazniki opisowe w obszarze stymulowanie rozwoju gospodarczego 


W kontekscie przytoczonej definicji oraz zarysu sytuacji w jednostkach administracji publicznej w obszarze 
stymulowanie rozwoju gospodarczego, w Programie Rozwoju Instytucjonalnego w celu dokonania analizy 
instytucjonalnej zostal sformulowany jeden wskaznik opisowy: 


-16-
		

/p0017.djvu

			OBSZARY ZARZADZANIA (RAZ WSKAZNIKI OPISOW E W METODZIE ROZWOJU INSTYTUCJONALNEGO 


1. Wspieranie przedsiebiorczosci 


Zakres przedmiotowy wskaznika pt. wspieranie przedsiebiorczosci obejmuje: 
?? istnienie programu wspierania przedsiebiorczosci, 
?? stosowanie zr??znicowanych instrument??w stymulowania rozwoju przedsiebiorczosci, 
?? monitorowanie skutecznosci stosowanych instrument??w rozwoju przedsiebiorczosci. 


Modelowy poziom rozwoju instytucjonalnego jednostki administracji publicznej w zakresie wspierania 
przedsiebiorczosci przedstawia sie nastepujaco: 


Gmina posiada program wspierania przedsiebiorczosci. Oczekiwania przedsiebiorc??w wobec samorzadu 
gminnego w zakresie p-eferencji finansowych i pomocy publicznej, dzialan promocyjno-organizacyjnych oraz 
tworzenia instytucji otoczenia biznesu dostepne sa w formie pisemnej analizy. Program wspierania 
przedsiebiorczosci jest aktualizowany na podstawie wniosk??w wynikajacych z analizy oczekiwan reprezentant??w 
sektora przedsiebiorczosci. Program posiada forme pisemnego dokumentu zatwierdzonego do realizacji. 


2.7. Zarzadzanie l??rQjektami 


2.7.1. Definicja obszaru zarzadzanie projektami 


Poprzez pojecie zarzadzanie projektami rozumiemy r??zne powiazane ze soba, ale oddzielnie traktowane sfery 
przygotowan do lepszego zarzadzania tak wlasnymi zasobami finansowymi, jak i wykorzystywania funduszy 
zewnetrznych. Kluczem-zagadnieniem w analizowanym obszarze jest zastosowanie systemu zarzadzania 
projektami i dotyczy to wszelkich sfer wydatk??w, nie tylko srodk??w pomocowych. 


Niniejszy obszar tematyczny zawiera elementy: identyfikacji zr??del wsp??lfinansowania projekt??w, planowania, 
wdrazania, monitoringu i ewaluacji. Wymagaja one odmiennego potraktowania niz temat przygotowania 
projekt??w (a takze wniosk??w o dofinansowanie zewnetrzne) i zarzadzania nimi (struktura organizacyjna 
wdrazania, wsp??lfinansowanie na poziomie projekt??w, raportowanie merytoryczne i finansowe, system 
monitoringu na poziomie projektu, itp.). 


Umiejetnosci zarzadzania projektami musza uwzglednic cztery powiazane ale jednak r??zne umiejetnosci: 
1. Umiejetnosc konstruowania projekt??w. 
2. Umiejetnosc przelozenia strategii realizacji wypracowanych cel??w na format konkretnego projektu, 
sformulowanego zgodnie z zasadami i wymogami programu w ramach kt??rego dany projekt ma byc 
realizowany (i finansowany). 
3. Umiejetnosc operacyjnego zarzadzania projektem. 
4. Umiejetnosc skutecznego pozyskiwania uzytecznych informacji dotyczacych zr??del finansowania projekt??w. 


2.7.2. Zarys sytuacji w jednostkach administracji publicznej w Polsce w obszarze zarzadzanie projektami 


Ocena sytuacji w tym obszarze tematycznym musi w Polsce wypadac negatywnie. Potrzeba przygotowania 
polskich instytucji i organizacji na p:>ziomie lokalnym, regionalnym i centralnym do stosowania zarzadzania 
wydatkami poprzez projekty jest bardzo duza. Z jednej strony jest to niezbedne dla zwiekszenia efektywnosci 
wydatkowanych srodk??w publicznych ze zr??del polskich, ale jest to takze koniec2??1e dla przygotowania polskich 
instytucji do wdrazania duzej ilosci program??w pomocowych UE. Cala ta sfera wymaga rozwiazan, kt??re 
spowoduja systematyczne stosowanie formy projekt??w przy wydatkowaniu wszelkich srodk??w publicznych w 
Polsce. 


-17-
		

/p0018.djvu

			OBSZARY ZARZADZANIA (RAZ WSKAZNIKI OPISOW E W METODZIE ROZWOJU INSTYTUCJONALNEGO 


Rzadko urzedy, instytucje czy organizacje przygotowuja sie systematycznie do realizacji nowych zadan, kt??re 
zostana na nie nalozone po przystapieniu Polski do UE. Przez to brak jest, opartych na rzetelnej analizie, 
informacji o potrzebach informacyjnych i szkoleniowych np. na poziomie lokalnym. 


2.7.3. Wskazniki opisowe w obszarze zarzadzanie projektami 


W kontekscie przytoczonej definicji oraz zarysu sytuacji w jednostkach administracji publicznej w obszarze 
zarzadzanie projektami, w Programie Rozwoju Instytucjonalnego w celu dokonania analizy instytucjonalnej zostal 
sformulowany jeden wskaznik opisowy: 


1. System zarzadzania projektami 


Zakres przedmiotowy wskaznika pt. system zarzadzania projektami obejmuje techniki i procedury: 
?? pozyskiwania i upowszechniania informacji o mozliwosciach wsp??lfinansowania projekt??w, 
?? planowania projekt??w, 
?? tworzenia zespol??w projektowych, 
?? zarzadzania i realizacji projekt??w, 
?? monitorowania i oceny stosowanego systemu zarzadzania projektami, 
?? doskonalenia i aktualizacji stosowanego systemu zarzadzania projektami. 


Modelowy poziom rozwoju instytucjonalnego jednostki administracji publicznej w zakresie system zarzadzania 
projektami przedstawia sie nastepujaco: 


Istnieje utrwalony i stabilny system zarzadzania projektami, w kt??rym zasady wdrazania, monitorowania oraz 
oceny projekt??w sa zapisane w formie obowiazujacej regulacji wewnetrznej. W spos??b systematyczny dokonuje 
sie gromadzenia i upowszechniania informacji o mozliwosci pozyskiwania srodk??w na realizacje zadan w formie 
projekt??w. O udoskonalaniu element??w skladajacych sie na system zarzadzania projektami swiadczy 
odpowiednia dokumentacja. 


2.8. Ws
raca miedzyjednostkami samorzadu terytorialneQQ. 


2.8.1. Definicja obszaru wsp??lpraca miedzy jednostkami samorzadu terytorialnego 


Obszar wsp??lpraca miedzy jednostkami rozumiany jest jako inicjowanie, planowanie i realizacja przedsiewziec 
we wsp??lpracy z innymi jednostkami samorzadu. Wazne jest to, ze zidentyfikowanie takiego obszaru analizy w 
ramach Programu Rozwoju Instytucjonalnego w kontekscie innyc h obszar??w zarzadzania rodzi szereg 
watpliwosci natury merytorycznej. Po pierwsze, wsp??lpraca z innymi jednostkami nie jest celem a jedynie 
sposobem doskonalenia zarzadzania i rozwiazywania okreslonych problem??w lokalnych i regionalnych. 
Przedmiot wsp??lpracy dotyczy, przede wszystkim, sfery uslug publicznych oraz zagadnien rozwoju 
gospodarczego i spolecznego. Uwzgledniajac logike konstrukcji obszar??w zarzadzania w ramach PRl, obszar 
wsp??lpracy miedzy jednostkami samorzadu terytorialnego bedzie tu zatem rozu miany w spos??b funkcjonalny, a 
wiec jako realizacja przedsiewziec we wsp??lpracy z innymi jednostkami samorzadu, jedynie z ramowym 
okresieniem przedmiotu tej wsp??lpracy. Nacisk polozony zostal na strone organizacyjna i formalna stosowanych 
form wsp??lpracy. 


-18-
		

/p0019.djvu

			OBSZARY ZARZADZANIA (RAZ WSKAZNIKI OPISOW E W METODZIE ROZWOJU INSTYTUCJONALNEGO 


2.8.2. Zarys sytuacji w jednostkach administracji publicznej w Polsce w obszarze wsp??lpraca miedzy 
jednostkami samorzadu terytorialnego 


Przekonanie samorzad??w terytorialnych, iz wzmocnienie konkurencyjnosci gminy, regionu, polega na tworzeniu 
przewag konkurencyjnych ze wsp??lnie uzytkowanych zasob??w lokalnych i regionalnych oraz tworzenia 
pionowych i poziomych powiazan kooperacyjnych miedzy podmiotami gospodarczymi (w tym rolnikami) ocenic 
mozna jako niewystarczajace. Kluczowym problemem pozostaje tu zdolnosc wladz lokalnych do stymulowania 
takich powiazan. Rozw??j stosowanych form wsp??lpracy koncentruje sie przede wszystkim na takich 
zagadnieniach jak: 
?? poprawa efektywnosci i skutecznosci swiadczenia uslug publicznych, 
?? zwiekszenie lokalnego potencjalu absor
ji zewnetrznych srodk??w finansowych, 
?? poprawa konkurencyjnosci lokalnych i regionalnych rynk??w pracy, 
?? poprawa stanu gospodarek lokalnych. 


2.8.3. Wskazniki opisowe w obszarze wsp??lpraca miedzy jednostkami samorzadu terytorialnego 


W kontekscie przytoczonej definicji oraz zarysu sytuacji w jednostkach administracji publicznej w obszarze 
wsp??lpraca miedzy jednostkami samorzadu terytorialnego, w Programie Rozwoju Instytucjonalnego w celu 
dokonania analizy instytucjonalnej zostal sformulowany jeden wskaznik opisowy: 


1. Realizowanie przedsiewziec we wsp??lpracy z innymi jednostkami samorzadu terytorialnego 


Zakres przedmiotowy wskaznika pt. realizowanie przedsiewziec we wsp??lpracy z innymi jednostkami 
samorzadu terytorialnego obejmuje instytucjonalne formy wsp??lpracyw zakresie: 
?? przygotowania wniosku o dotacje ze srodk??w zewnetrznych, 
?? dostarczania uslug, 
?? prowadzenia dzialan informacyjno-promocyjnych, 
?? tworzenia instytucji otoczenia biznesu, 
?? inwestycji w infrastrukture techniczna lub spoleczna. 


Modelowy poziom rozwoju instytucjonalnego jednostki administracji publicznej w zakresie realizowania 
przedsiewziec we wsp??lpracy z innymi jednostkami samorzadu terytorialnego przedstawia sie nastepujaco: 


Funkcjonuja oraz sa doskonalone mechanizmy wsp??lpracy miedzy jednostkami samorzadu terytorialnego w 
zakresie przygotowywania oraz realizacji wsp??lnych przedsiewziec, kt??re sa doskonalone w spos??b 
systematyczny. Formalnie przyjete dokumenty okreslajace zasady prowadzenia monitoringu i przedsiewziec 
realizowanych przez gmine we wsp??lpracy z innymi jednostkami samorzadu terytorialnego sa aktualizowane, 
poprzez biezace konsultacje. 


2.9. Etyka i zapobieganie zjawiskom koru
 


2.9.1. Definicja obszaru etyka i zapobieganie zjawiskom korupcji 


Kluczowym zagadnieniem mieszczacym sie w zakresie definiowanego obszaru jest budowanie etycznych postaw 
i zachowan urzednik??w publicznych. Jego istota polega na ustaleniu norm, wzor??w dzialania, wprowadzeniu 
mechanizm??w ich realizacji oraz kryteri??w oceny. W szczeg??lnosci obszar obejmuje takie elem enty jak: zasady i 
wartosci etyczne, katalogi zasad i wartosci etycznych (np. kodeksy etyki), szczeg??lowe procedury postepowania 
(np. kodeksy postepowania). 


-19-
		

/p0020.djvu

			OBSZARY ZARZADZANIA (RAZ WSKAZNIKI OPISOW E W METODZIE ROZWOJU INSTYTUCJONALNEGO 


Wplyw etyki na zachowania urzednik??w jest spolecznie mierzalny i wyczuwalny. Uzewnetrznia sie tak w jakosci 
uslug swiadczonych przez administracje publiczna, jak i w spolecznej percepcji pracy funkcjonariuszy 
publicznych. 


2.9.2. Zarys sytuacji w jednostkach administracji publicznej w Polsce w obszarze etyka i zapobieganie 
zjawiskom korupcji 


W wiekszosci jednostek administracji samorzadowej nie ustala sie wlasnych norm etycznego postepowania 
urzednik??w i radnych, kt??re bylyby uzupelnieniem i uszczeg??lowieniem zasad ustawowych. W sporadycznych 
przypadkach aktywnie promuje sie te lokalnie okreslone normy wsr??d pracownik??w i mieszkanc??w. Systemy 
ocen okresowych pracownik??w nie sa formalnie i systemowo (a co najwyzej incydentalnie) powiazane z ocena 
przestrzegania przez pracownik??w ustalonych przez jednostke zasad etycznych. 


Dla pracownik??w administracji rzadowej zostal przygotowany kodeks etyczny urzednika. Kodeksy tego typu w 
jednostkach administracji publicznej wystepuja wyjatkowo rzadko. Zar??wno w administracji rzadowej jak i 
samorzadowej do rzadkosci nalezy przygotowanie i stosowanie szczeg??lowych procedur postepowania 
(kodeks??w postepowania). 


2.9.3. Wskazniki opisowe w obszarze etyka i zapobieganie zjawiskom korupcji 


W kontekscie przytoczonej definicji oraz zarysu sytuacji w jednostkach administracji publicznej w obszarze etyka i 
zapobieganie zjawiskom korupcji, w Programie Rozwoju Instytucjonalnego w celu dokonania analizy 
instytucjonalnej zostal sformulowany jeden wskaznik opisowy: 


1. Zarzadzanie etyka 


Zakres przedmiotowy wskaznika pt. zarzadzanie etyka obejmuje: 
?? tworzenie zasad i wartosci etycznych, 
?? tworzenie katalogu zasad i wartosci etycznych (kodeksu etyki), 
?? tworzenie szczeg??lowych procedur postepowania (kodeksu postepowania), 
?? stosowanie i egzekwowanie procedur postepowania zapobiegajacych korupcji. 


Modelowy poziom rozwoju instytucjonalnego jednostki administracji publicznej w zakresie zarzadzania etyka 
przedstawia sie nastepujaco: 


Zostal przyjety kodeks etyki, bedacy katalogiem standard??w zachowan etycznych obowiazujacych pracownik??w i 
radnych. Obowiazuje i jest przestrzegany kodeks postepowania etycznego, stanowiacy szczeg??lowy opis 
procedur obowiazujacych pracownik??w i radnych. Dokonuje sie cyklicznej oceny skutecznosci stosowanych 
procedur oraz w uzasadnionych przypadkach postanowienia kodeksu etyki oraz kodeksu postepowania sa 
doskonalone. 


-20-